Türev piyasası, değerleri hisse senetleri, tahviller, emtialar, para birimleri veya diğer türevler gibi dayanak varlıklardan türetilen sözleşmelerin alınıp satıldığı bir finansal pazar yeridir. Varlığın kendisini satın aldığınız spot piyasaların aksine, türevler, ona sahip olmadan fiyat hareketleri üzerine spekülasyon yapmanıza veya riskten korunmanıza olanak tanır.
Amaç ve Kullanım
Yatırımcılar türevleri üç ana amaç için kullanır: risk yönetimi (hedging), fiyat hareketleri üzerine spekülasyon ve gelir elde etme. Bir çiftçi, tahıl fiyatlarını sabitlemek için vadeli işlemler satabilir; bir yatırımcı, beklenen döviz kuru hareketlerinden kar etmek için döviz opsiyonları satın alabilir.
Ana Enstrümanlar
Türev piyasası, vadeli işlem sözleşmeleri (standartlaştırılmış, borsada işlem gören yükümlülükler), opsiyonlar (alma/satma hakkı ancak yükümlülüğü değil), swaplar (nakit akışlarının değişimi), vadeli (forward) sözleşmeler (özelleştirilmiş, borsada işlem görmeyen sözleşmeler) ve karmaşık türevleri (egzotik opsiyonlar ve yapılandırılmış ürünler) içerir.
Temel Özellikler
Türev piyasaları yüksek kaldıraçlıdır — küçük sermaye büyük pozisyonları kontrol eder, hem kazançları hem de kayıpları artırır. Ayrıca volatiliteye duyarlıdırlar: hızlı fiyat dalgalanmaları hızla büyük kayıplara neden olabilir. Borsada işlem görmeyen türevlerde, karşı taraf temerrüde düşerse karşı taraf riski mevcuttur.
Düzenleme ve Büyüklük
Türev piyasaları, manipülasyonu önlemek ve yatırımcıları korumak için sıkı düzenleyici denetim altında faaliyet gösterir. Piyasa, günlük işlem hacmi ve nominal değer açısından spot piyasaları gölgede bırakarak küresel finansal altyapının kritik bir bileşeni haline gelmiştir.
